Odwiedzana strona w krótki sposób zwraca uwagę na liczne błędy i nieprawidłowości powszechnie występujące na wielu – prowadzonych zazwyczaj przez niekompetentne osoby – głównie parafialnych portalach i stronach internetowych.

Jednak bardzo wiele błędów można dostrzec również na e-serwisach diecezjalnych, gdzie w ogóle być ich nie powinno. Dlatego, że  za treści zamieszczane na informacyjnych portalach internetowych diecezji z reguły odpowiedzialni są księża, rzecznicy prasowi tychże diecezji, których dotyczy obowiązek określony w art. 12. 1. Ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe, a zatem od nich należy wymagać pod każdym względem poprawnych informacji. Tym bardziej, że rzeczników prasowych, którzy w diecezjach są autorami publikowanych treści dotyczy art. 31 przywołanej ustawy, który na dziennikarzy nakłada obowiązek opublikowania rzeczowego i odnoszącego się do faktów sprostowanie nieścisłej lub nieprawdziwej informacji (wiadomości) zawartej w materiale prasowym. W związku z czym należy wyjaśnić, że prasa to nie tylko publikacje drukowane. Stąd też radio, telewizja i Internet (z pewnymi zastrzeżeniami) to również prasa.

PISOWNIA SŁOWNICTWA RELIGIJNEGO
… kto chce biegle władać językiem, musi poznać i opanować jego podsystemy: fonologiczny, fleksyjny, słowotwórczy, składniowy, leksykalny. Powinien również opanować reguły rządzące pisownią, czyli ortografię. (…) Powszechnym błędem ortograficznym jest niepoprawne użycie małej i wielkiej litery. Dotyczy to także zapisu ortogramów należących do słownictwa religijnego. Zdarza się, że użytkownicy języka stosują wielkie litery, aby nadać swojej wypowiedzi pewną rangę, z grzeczności, by zasygnalizować pozytywne wartościowanie tekstu itp., ale nie zawsze zachowują umiar.

+

▪ BŁĘDY I NIEPRAWIDŁOWOŚCI

▪ Kościół (rzymsko)katolicki • (rzymsko)katolik

Określenia rzymskokatolik i rzymskokatolicyzm nie występują w polszczyźnie i raczej nie są konieczne. Na określenie członka tej wspólnoty kościelnej wystarczy słowo katolik, a na określenie wyznania katolicyzm. Jeśli jednak ktoś potrzebę takiego określenia czuje, dla odróżnienia typu katolika czy katolicyzmu, zalecam mu używanie struktur dwuwyrazowych: rzymski katolik i rzymski katolicyzm.

+

Sformułowań: parafia rzymsko-katolicka czy Kościół / kościół rzymsko-katolicki, a także cmentarz rzymsko-katolicki, tzn. z członami: rzymsko-katolicka, rzymsko-katolicki zapisanymi z łącznikiem, widuje się sporo. Jest to niewątpliwie uchybienie ortograficzne, ponieważ mamy do czynienia z przymiotnikiem złożonym z członów nierównorzędnych znaczeniowo, tzn. takim, w których znaczenie główne zawarte zostało w członie drugim, człon pierwszy zaś owo znaczenie jedynie uściśla (katolicki o tradycji rzymskiej, obrządku rzymskiego).

▪Szafarz nadzwyczajny…, czy nadzwyczajny szafarz… – Różnica znaczenia wynika z miejsca przydawki w podanych wyrażeniach. Jeśli przydawka przymiotnikowa znajduje się przed rzeczownikiem, to wskazuje na cechę (jakość) przedmiotu. Jeśli ma wskazywać na przynależność (gatunek) przedmiotu do jakiegoś zbioru, to należy ją umieścić po rzeczowniku. Na przykład: attaché kulturalny – jakkolwiek attaché niewątpliwie jest człowiekiem niepozbawionym kultury osobistej, więc kulturalnym człowiekiem, jednakże jako urzędnik ambasady jest attaché kulturalnym. Ponieważ szafarz nadzwyczajny może rozdzielać Komunię Świętą podczas liturgii eucharystycznej tylko w ściśle określonych sytuacjach np. braku dostatecznej liczby szafarzy zwyczajnych (biskupów, prezbiterów, diakonów), jego posługa jest zastępczy i ma charakter nadzwyczajny. Przymiotnik „nadzwyczajny” w odniesieniu do szafarza Komunii Świętej charakteryzuje nie osobę, ale wyjątkowość sytuacji w której dokonuję się jej działanie. Wobec czego, gdy słowo „nadzwyczajny” dla podmiotu „szafarz” jest przydawką, prawidłowy zapis to: szafarz nadzwyczajny Komunii Świętej. Natomiast przez przesunięcie akcentu z nadzwyczajnych okoliczności, w jakich pełnią swe zadanie – wtedy nadzwyczajni – szafarze Komunii Świętej na nich samych, wówczas zwrot „nadzwyczajny szafarz” będzie nie tyle stwierdzeniem faktu, ile nakreśleniem cech moralnych, religijnych i duchowych mężczyzny, który wypełnia posługę szafarza Komunii Świętej.

Szafarzem (zwyczajnym) Eucharystii jest kapłan, który z polecenia Chrystusa (zob. Łk 22,19; 1 Kor 11,24-25) i w Jego imieniu sprawuje świętą tajemnicę eucharystyczną. Ponadto, jakkolwiek słowo: Eucharystia posiada synonimy: chleb eucharystii, Chleb Pański, Eucharystia, komunia, Najświętszy Sakrament, ofiara Chleba i Wina, Przenajświętszy Sakrament a Słownik języka polskiego tłumaczy je: „msza w kościele katolickim; hostia spożywana w czasie aktu przyjęcia tego sakramentu” (Eucharystii), nazywanie szafarzy nadzwyczajnych Komunii Świętej  szafarzami Eucharystii jest niewłaściwe, jest błędem.

▪ Kodeks prawa kanonicznego • skrót: k.p.k. / kpk
Zasada „Słownika ortograficznego” PWN – a więc obowiązującej wykładni zasad ortograficznych w Polsce – głosi, że „Tytuły ustaw przytaczane w pełnym brzmieniu pisze się wielką literą, np. Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich. Nazwy skrócone, przywoływane w znaczeniu potocznym, zapisujemy małą literą, np. ustawa antyalkoholowa, ustawa o nieletnich”. W praktyce wygląda to zwykle mniej konsekwentnie, ale zasada jest zasadą i warto jej przestrzegać. Zatem: Kodeks pracy, Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks wykroczeń, Kodeks karny… Kodeks prawa kanonicznego i/lub prawo kanoniczne. Kanonistyka to nauka o prawie kanonicznym a kanonista (nie kanonik, chociaż te tytuły wzajemnie się nie wykluczają i mogą przysługiwać jednej osobie) to znawca prawa kanonicznego. Nie każdy prawnik (adwokat) – zwłaszcza uzurpatorsko  „kościelny” – jest kanonistą. (porady: 067 i 068) Zwyczajowo w praktyce Kościoła przyjęły się skróty KKK dla oznaczenia Katechizmu Kościoła katolickiego i KPK jako wskazanie Kodeksu prawa kanonicznego.

▪ WYBRANE ZASADY POPRAWNEJ PISOWNI

▪ KONFERENCJA EPISKOPATU POLSKI to Episkopat, lecz ogół biskupów to: episkopat; w liczbie mnogiej np. : arcybiskupi / biskupi / księża, gdy stosujemy skrót, wówczas  jest on podwojony: abp abp / bp bp / ks. ks.

▪ TYTUŁY, godności (np. papież,  prałat, kanonik), określenia funkcji i stanowisk  (np. kanclerz, oficjał, dziekan, proboszcz, wikariusz)***/ a także tytuły naukowe i zawodowe (np. profesor, rektor) zapisujemy małymi literami.

x

▪ NAZWY ŚWIĄT KOŚCIELNYCH · uwzględniając edukacyjny charakter e-przekazu za pośrednictwem katolickich portali internetowych, w publikowanych na stronach www tekstach nie należy zeświecczać (laicyzować) nazw świąt.

▪ NAZWY ZAKONÓW, ZGROMADZEŃ ZAKONNYCH I BRACTW oraz ich członków i członkiń pisze się małymi literami np. franciszkanie, służebniczki, kawalerowie. Tylko pełne oficjalne nazwy należy zapisywać dużymi literami.

***/ powszechnie znane słowo wikariusz to prezbiter wyznaczony przez biskupa do pracy duszpasterskiej w parafii i pomocy proboszczowie (kan. 545 i dalsze KPK), wymiennie nazywany wikarym; jednak należy wiedzieć, że w Kościele katolickim  również – między innymi – są: wikariusz generalny, to biskup pomocniczy i/lub prezbiter wyznaczony do pomocy biskupowi w zarządzaniu diecezją; wikariusz prowincjalny, jest nim zakonnik pomagający prowincjałowi w zarządzaniu prowincją zakonną; wikariusz sądowy, czyli oficjał, to „prezes” trybunału metropolitalnego w archidiecezji lub diecezjalnego sądu biskupiego… [więcej

▪ CZY ISTNIEJE WIEDZA MERYTORYCZNA (poradniajezykowa.ujd.edu.pl)

W wypadku tego rodzaju wątpliwości warto najpierw ustalić znaczenie składników tego połączenia w świetle słowników języka polskiego.

Wiedza to, jak podaje Wielki słownik języka polskiego, „wszystko to, czego ludzie się dowiadują, ucząc się lub poznając świat”(www.wsjp.pl). Możliwe jest zatem dookreślenie rodzaju tej wiedzy, jej zakresu itp. Wspomniany słownik podaje przykładowe połączenia: wiedza ekspercka, encyklopedyczna, fachowa, specjalistyczna; ogólna, potoczna; tajemna; praktyczna, teoretyczna; informatyczna, lingwistyczna, matematyczna, prawnicza…

Z kolei przymiotnik merytoryczny Słownik języka polskiego PWN definiuje jako: „dotyczący treści sprawy, a nie jej strony formalnej” (www.sjp.pwn.pl) . Jest to więc synonim słów: profesjonalny, fachowy, rzetelny. W przypadku słowa merytoryczny notowane są połączenia: merytoryczna/-y dyskusja, aspekt, błąd, poziom, wartość, zarzuty (www.wsjp.pl).

Połączenie „wiedza merytoryczna” nie jest wprawdzie wymieniane w słownikach, niemniej coraz częściej pojawia się w wypowiedziach medialnych, wykorzystywane jest środowiskowo, w tekstach ogłoszeń o pracy i innych. Wyrażenie to wskazuje na pewien zakres wiedzy, na jej specjalistyczny charakter – w przeciwieństwie np. do wiedzy ogólnej, potocznej, zdroworozsądkowej. Nie jest wprawdzie zbyt zręczne semantycznie i stylistycznie, ale komunikatywne i czytelne dla odbiorcy.

▪ WYBRANE PORADY I PORADNIE JĘZYKOWE

Wybrane porady językowe do których lektury zachęcam, nie ujawniając ich tematów, mają przede wszystkim być impulsem do stosowania tych zasad.

▪ POLECANE